رشته مهندسی عمران یکی از با سابقه ترین رشته های فنی و ریاضی در ایران و حتی در جهان است؛ زیرا انسان ها از آغاز زندگی خود به ساختن بنا و ساختمان های گوناگون و هر آنچه که به عمران و آبادانی کشورها مربوط بوده، مشغول بودند. به تدریج ساختن بنا ها روشی علمی یافت و در مهندسی عمران دانشگاه های جهان آموزش داده می شد.
رشته مهندسی عمران (Civil Engineering) یکی از زیر مجموعه های گروه فنی ریاضی است که در صدد آموزش ساختن سازه های ساختمانی و غیر ساختمانی است و این سازه ها شامل ساختمان ها، پل ها، فرودگاه ها، تونل ها، سد ها، جاده ها، مجاری انتقال آب، و غیره هستند.
هدف از ایجاد رشته مهندسی عمران تربیت افراد توانمند و با استعدادی است که بتوانند با آگاهی علمی و فنی کافی از عهده انجام وظایف طراحی، مدیریت، نظارت، و اجرای پروژه های عمرانی در زمینه های مرتبط برآیند و نیازهای عمرانی جامعه را به سازه های ساختمانی و غیر ساختمانی برآورده کنند. در واقع دانشجوی مهندس عمران باید بیاموزد که تعادل میان سه عامل ایمنی، زیبایی، و مقرون به صرفه بودن را حفظ کند.
مسیر رشته مهندسی عمران
رشته مهندسی عمران یکی از رشتههای پردرآمد و پرطرفدار گروه ریاضی است که بسیاری از داوطلبان به سراغ آن میروند. این رشته جزو رشتههای 1 زیرگروه ریاضی است و داوطلبان باید سه درس تخصصی ریاضی، فیزیک و شیمی را برای این رشته به خوبی مطالعه کنند. یکی از مهمترین درسهای زیرگروه 1 درس ریاضی است. این درس با ضریب 4 نقش بسیار مهمی در قبولی داوطلبان دارد. داوطلبانی که در درس ریاضی تراز بالایی کسب کنند از شانس بیشتری برای قبولی در این رشته برخوردار هستند. درس فیزیک در این زیرگروه ضریب 3 دارد و بعد از درس ریاضی نقش مهمی در قبولی داوطلبان دارد. آخرین درس تخصصی درس شیمی است که با ضریب 2 میتواند تعیین کننده تراز نهایی داوطلبان باشد.
گرایش های مهندسی عمران – کارشناسی
در ادامه معرفی رشته مهندسی عمران به سراغ گرایشهای کارشناسی این رشته میرویم. این رشته در مقطع کارشناسی دارای 7 گرایش اصلی با نامهای زیر است:
- مهندسی عمران گرایش عمران
- مهندسی عمران گرایش نقشهبرداری
- مهندسی عمران گرایش آب
- مهندسی عمران گرایش خاک
- مهندسی عمران گرایش راه
- مهندسی عمران گرایش سازه
- مهندسی اجرایی عمران
گرایشهای مهندسی عمران – کارشناسی ارشد
دانشجویان میتوانند پس از گذراندن مقطع کارشناسی در آزمون ارشد شرکت کنند و به صورت دو ساله در یکی از گرایشهای زیر به ادامه تحصیل بپردازند:
- مهندسی عمران گرایش مهندسی سازه
- مهندسی عمران گرایش مهندسی زلزله
- مهندسی عمران گرایش مهندسی ژئوتکنیک
- مهندسی عمران گرایش مهندسی حمل و نقل
- مهندسی عمران گرایش مهندسی راه و ترابری
- مهندسی عمران گرایش ساختمانهای هوشمند
- مهندسی عمران گرایش مهندسی و مدیریت منابع آب
- مهندسی عمران گرایش مهندسی سواحل، بنادر و سازههای دریایی
- مهندسی عمران گرایش مهندسی محیط زیست
- مهندسی عمران گرایش مهندسی خطوط راه آهن
- مهندسی عمران گرایش مهندسی آب و سازههای هیدرولیکی
- مهندسی عمران گرایش رودخانه
- مهندسی عمران گرایش مکانیک خاک و پی
- مهندسی عمران گرایش سواحل
- مهندسی عمران گرایش مدیریت ساخت
گرایش های عمران در مقطع دکتری
دوره دکتری رشته مهندسی عمران معمولا در یک مدت زمان 2 ساله در اختیار داوطلبان قرار میگیرد. تعداد واحد رساله دکتری در این رشته 18 واحد است. داوطلبان در این دوره بین 18 الی 30 واحد درس را زیر نظر استاد مربوطه سپری میکنند. حداقل نمره قبولی در هر درس اجباری و اختیاری 14 الی 20 است. داوطلبان میتوانند با توجه به علاقه خود یکی از گرایشهای زیر را برای مقطع دکتری انتخاب کنند:
- دکتری مهندسی عمران با گرایش سازه
- دکتری مهندسی عمران با گرایش زلزله
- دکتری مهندسی عمران با گرایش آب و سازههای هیدرولیکی
- دکتری مهندسی عمران با گرایش راه و ترابری
- دکتری مهندسی عمران با گرایش سواحل بنادر و سازههای دریایی
- دکتری مهندسی عمران با گرایش مدیریت منابع آب
- دکتری مهندسی عمران با گرایش حمل و نقل
- دکتری مهندسی عمران با گرایش محیط زیست
- دکتری مهندسی عمران با گرایش ژئوفیزیک
تاریخچه مهندسی عمران و بسیج مهندسی صنعت
این سازمان فعالیتهای خودش را در استان اصفهان از سال ۱۳۹۴ آغاز کرد و فعالیتهای سازمان شامل دو حوزه عمومی و تخصصی است که در حوزه فعالیتهای عمومی میتوان به برگزاری برنامههای تربیتی، بصیرتی، اجرای اردوها و بازدیدهای علمی و راهیان نور، برگزاری کارگاهها آموزشی و… اشاره کرد.
همچنین در بخش فعالیتهای تخصصی این سازمان طرح عمران روستا، تشکیل کارگروههای تخصصی و هیات اندیشهورز متشکل از نخبگان استان در جهت ارائه راهکار مسائل و چالشهای عمرانی استان و کشور، از جمله موارد مهمی است که در این سازمان دنبال میشود.
طرح عمران روستا به عنوان خدمت اصلی مهندسین بسیجی به مردم محروم قرار دارد، در طرح عمران روستا تلاش براین است که در هر شهرستان، روستایی به نام روستای الگو و نمونه ایرانی اسلامی در نظر گرفته شده و حل مشکلات روستا در عرصههای مختلف زیرساختی، فرهنگی و اجتماعی، آموزشی و تربیتی، بهداشت و سلامت و اشتغال و معیشتی را در دستور کار قرار گیرد و با استفاده از ظرفیتهای مختلف مردمی و هماهنگی بین نهادها و سازمانها، حداقل تعدادی از مشکلات این روستا طی یک سال حل شود که در سال جاری این طرح در شهرستانهای کاشان، اردستان، شهرضا، گلپایگان، فریدن، نجف آباد و یکی از محلههای محروم اصفهان توسط کانونهای بسیج مهندسین عمران در حال پیگیری است.
فرآیند کار در بخش کارگروهها هفتگانه تخصصی و هیأت اندیشهورز این سازمان، رصد، بررسی، مسئله یابی و ارائه راه حل برای حل مشکلات و سپس مطالبهگری از دستگاههای اجرایی است که در این خصوص از ابتدای سال تا کنون مسائل مختلفی از جمله قانون پیش فروش ساختمان، مسئله آب استان، احیای قنات ها، محیط زیست و آبخیزداری و … مورد بررسی و راهکارهای آن به مسئولان مربوطه ارجاع و مطالبه گری جهت تحقق آن ادامه دارد و خوشبختانه اکثر مسئولین استان در جهت حل مسائل با این سازمان همراهی کردهاند.
مهارتهای مورد نیاز
دانشجویانی که در این رشته تحصیل میکنند باید استفاده از نرمافزارهای مختلف کامپیوتری را بدانند.
نرمافزارهای مورد نیاز برای رشته مهندسی عمران
مهمترین نرمافزارهای مورد نیاز برای این رشته عبارتند از:
- نرمافزار ETABS
- نرمافزار SAP
- نرمافزار Plaxis Professional
- نرمافزار Auto Cad
- نرمافزار CSi Bridge
- نرمافزار Revit
- نرمافزار Tekla Structures
بازار کار و فرصتهای شغلی
بازار کار مهندس عمران بیشتر به مهارت و تجربه افراد بستگی دارد. اکثر دانشجویانی که از این رشته فارغالتحصیل میشوند با توجه به علاقه و مهارت خود میتوانند مشغول به کار شوند. فارغالتحصیلان این رشته میتوانند در شرکتهای مختلف به عنوان مهندس مشاور مشغول به کار شوند. طراحی و مشاوره، پیمانکاری و اجرا، نظارت از سایر فعالیتهای این رشته مهندسی محسوب میشود. فارغالتحصیلان میتوانند در یکی از فعالیتهای زیر در این رشته مشغول به کار شوند:
- کسب و کارهای مرتبط با ساخت سازههای سبک
- کسب و کارهای مرتبط با سازههای عظیم
- ساخت و ساز
- حوزههای تخصصی مرتبط با ساخت و ساز
- ساخت و ساز جادهها
نقش مهندسی عمران و بسیج مهندسی صنعت در صنعت
همان طور كه مي دانيد، يكي از اهداف بسيج ايجاد و گسترش نظام مند و نهادينه بسيج با اركان نظام اسلامي و حضور در عرصه توسعه و سازندگي مادي و معنوي كشور و تأمين رفاه عمومي مي باشد. باتوجه به اين هدف مهم، يكي از راههاي تعامل و همكاري با دستگاههاي تخصصي و مهندسي كشور، سامان دادن به نيروهاي متخصص و مردمي جهت ايفاي نقش در عرصه هاي مختلف مهندسي كشور است كه يقينا در توسعه مهندسي نيز تأثير به سزايي خواهد داشت.بر اين اساس سازمان مذكور در راستاي تقويت اين امر مهم تشكيل شده است.
مهم ترين برنامه هاي سازمان بسيج مهندسان براي حل معضلات جامعه
اين برنامه ها در چند بخش تقسيم مي شود،در اين راستاي نهضت نرم افزاري و تقويت بعد تخصصي و حرفه اي در جامعه مهندسي، تشكيل كلاسهاي آموزشي، بازديد از مراكز فني و پروژه هايي كه داراي ظرفيت بالاي تخصصي هستند، جزو برنامه هاي ماضي و جاري اين سازمان هستند.درزمينه تعادل و همكاري با دستگاههاي اجرايي، اين سازمان با تشكيل گروههاي تخصصي«عمران،صنعت و معدن، انرژي،كشاورزي و منابع طبيعي»و اعلام به مديران دستگاه هاي اجرايي براي ارايه خدمات در زمينه هاي طرح، نظارت وكنترل اعلام آمادگي كرده است.همچنين با تشكيل كميته عمران شهري به شهرداري و با تشكيل كميته نظام مهندسي اعلام همكاري نموده است.
در زمينه خدمت رساني به مردم نيز اخيرأ دو طرح تدوين شده است كه مراحل هماهنگي با دستگاه هاي اجرايي را طي ميكند. اين دو طرح عبارتند از: تعامل و همكاري با كميته امداد امام(ره)در خصوص راه هاي همكاري مهندسان بسيجي در احداث واحدهاي مسكوني براي محرومان و مستضعفان.
نتیجهگیری
به جرأت میتوان گفت رشته مهندسی عمران، عمیق ترین و تاثیر گذارترین نقش را در اثربخشی فرآیندها و عملکردهای بسیج مهندسین در عینیت بخشی اهداف مقدس بسیج، در کشور اسلامی عزیزمان ایران، دارد؛ چرا که پیش نیاز هر توسعه و بنیان هر صنعتی، منوط به اجرای کالبدی آن و هنر صنعت عمران دارد.
آری، به حتم لغت جهاد و جهاد سازندگی، روی دیگر سکه ارزشمند بسیج مهندسی عمران است…
